Dziś mamy: poniedziałek, 23 wrzesień 2019 r. Strona Główna I Kontakt
 
 
 
 


Obywatelstwo europejskie

Ustanowienie obywatelstwa europejskiego w Traktacie z Maastricht było milowym krokiem w procesie pogłębiania integracji europejskiej. Preambuła Traktatu odwołuje się do zasady rzadów prawa, wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i jego podstawowych swobód. Art. 17 Traktatu ustanawia obywatelstwo Unii. "Obywatelem Unii jest każda osoba majaca przynależność Państwa Członkowskiego (...) Obywatele Unii korzystaja z praw i podlegaja obowiazkom przewidzianym w niniejszym Traktacie".

Obywatelstwo UE nie oznacza narodowości unijnej - odnosi się do praw i przywilejów nabytych w drodze członkostwa we Wspólnocie. W ten sposób obywatelstwo unijne dopełnia obywatelstwo narodowe, nie zastępujac go jednak. Prawa obywatelskie UE sa więc prawami dodatkowymi. Traktat z Maastricht zapisami o obywatelstwie europejskim przyznał obywatelom państw członkowskich prawa w stosunku do państw, których nie sa obywatelami.

Istnieje kilka aspektów ograniczajacych posiadanie obywatelstwa europejskiego. Należy zaznaczyć fakt, iż od lat 80. ubiegłego wieku zaostrza się europejska polityka imigracyjna, polityka łaczenia rodzin i polityka azylowa. Prawo osiedlania ograniczaja dwa istotne warunki: posiadanie dostatecznych środków na utrzymanie i posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego (każde państwo unijne ustala własna politykę socjalna w tym zakresie).

Ponadto postanowienie Traktatu w sprawie prawa wyborczego należnego obywatelom Unii Europejskiej przebywajacych na terenie innego państwa członkowskiego nie przyczynia się do zacieśniania więzi między obywatelem a Unia.

Obywatelstwo europejskie ma znaczenie zarówno w kraju ojczystym jak też w innym państwie członkowskim. Za przykład może służyć prawo składania petycji do Parlamentu Europejskiego, mianowicie jest ono niezależne od miejsca zamieszkania. Do praw nie zaliczonych jako atrybutów obywatelstwa europejskiego należa również: równe traktowanie kobiet i mężczyzn, prawa zwiazane ze środowiskiem naturalnym i ochrona konsumentów.

7 grudnia 2000 r. wszystkie państwa członkowskie UE uroczyście proklamowały Kartę Praw Podstawowych UE. Nie jest to dokument prawnie wiażacy, na jej ducha powołuje się wiele unijnych instytucji. Można przypuszczać, że Karta zostanie właczona do przyszłej konstytucji Unii skutkujac np. nadaniem osobowości prawnej Unii Europejskiej czy postrzeganiem kwestii obywatelstwa europejskiego w szerszym kontekście.

W czerwcu 2003 r. Konwent Europejski przedstawił Radzie Europejskiej projekt Traktatu ustanawiajacego Konstytucję dla Europy, w którym wprowadzono pojęcie niejako podwójnego obywatelstwa art.8 (Obywatelstwo Unii): "każdy obywatel Państwa Członkowskiego jest obywatelem Unii. Obywatelstwo Unii jest dodatkowe w stosunku do obywatelstwa krajowego i nie zastępuje go". W projekcie unijnej konstytucji jasno określono prawa wynikajace z obywatelstwa unijnego: prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu, prawo do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w wyborach lokalnych, prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej, prawo do kierowania petycji do Parlamentu Europejskiego, prawo zwracania się do europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i zwracania się do instytucji Unii w jednym z jej oficjalnych języków oraz otrzymywania odpowiedzi w tym samym języku. Pozostałe prawa zostały wymienione w tytule VI projektu Konstytucji ("Życie demokratyczne Unii"). Sa to m.in.: prawo do uczestnictwa w życiu demokratycznym i prawo dostępu do dokumentów. Widać więc wyraśnie, że projekt ustawy zasadniczej potwierdza postanowienia Traktatu z Maastricht dotyczace praw wynikajacych z posiadania obywatelstwa europejskiego.

Prawo do swobodnego poruszania się i przebywania na terytorium państw członkowskich

 
Swoboda poruszania się i przebywania na terytorium państw członkowskich jest ważnym uprawnieniem zatwierdzonym Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską. Jest to jedna z podstawowych wolności (swoboda przepływu osób) przysługujących obywatelom zjednoczonej Europy. Obywatele UE mogą przybywać i osiedlać się czy podejmować pracę na równi z pracownikami miejscowymi. Należy jednak pamiętać, że każde państwo członkowskie we własnym zakresie ustala zakres ubezpieczenia społecznego i inne uprawnienia socjalne, szczególnie przed tak dużym rozszerzeniem, jakie miało miejsce 1 maja 2004 r.

W Polsce jest prowadzona unifikacja niektórych dokumentów, tj. dowodów osobistych, paszportów, praw jazdy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoim czasie przekazało wzory polskich dokumentów dwudziestu czterem państwom członkowskim, a polska Straż Graniczna dysponuje wzorami dokumentów tożsamości obywateli każdego państwa UE. Ponadto instytucje unijne odpowiedzialne za ten obszar polityki przygotowały tzw. księgi wzorów dowodów tożsamości wszystkich państw członkowskich.

Należy jednak podkreślić, że członkostwo Polski w Unii Europejskiej nie oznacza automatycznego włączenia do strefy Schengen (zniesienie kontroli osobowej na wewnętrznych granicach państw, wprowadzenie ściślejszej kontroli na granicach zewnętrznych obszaru Schengen, tworzenie systemu informacyjnego SIS, prowadzenie wspólnej polityki azylowej i wizowej). Polscy obywatele będą mogli swobodnie poruszać się po terytorium Wspólnoty, nie znikną jednak od razu szlabany na naszych granicach z sąsiadami członkami UE, niemniej kontrola graniczna będzie znacznie uproszczona, czasami jedynym niezbędnym dokumerntem będzie tylko dowód osobisty. Przed przystąpieniem do strefy Schengen Polska musi spełnić wiele warunków, m.in. dostosować infrastrukturę graniczną i wprowadzić zmiany legislacyjne w prawie krajowym. Już obecnie wdrażane są odpowiednie standardy unijne, wzmacniana jest infrastruktura na granicy wschodniej, która stała się częścią zewnętrznych granic poszerzonej Unii. Polska wdraża również unijny dorobek prawny dotyczący układu z Schengen, m.in. dostosowuje ustawę o cudzoziemcach i ustawę o Straży Granicznej (Straż Graniczna ma się stać formacją policyjną i otrzymać prawo korzystania ze środków operacyjnych dotychczas przynależnych policji). Bardzo istotne było wprowadzenie wiz dla wschodnich sąsiadów, co wiązało się z koniecznością reorganizacji placówek konsularnych w tych państwach.

Swoboda przepływu osób to nieograniczone prawo do osiedlania się, pracy, podejmowania działalności gospodarczej i korzystania ze wszystkich zabezpieczeń socjalnych w dowolnym kraju członkowskim UE, bez względu na przynależność państwową. Prawo do swobodnego przemieszczania się, przysługujące obywatelom UE, dotyczy:
  • pracowników najemnych,
  • osób korzystających z prawa do tworzenia przedsiębiorstw,
  • osób świadczących usługi,
  • innych kategorii osób, np. studentów i emerytów.
Swoboda przepływu pracowników eliminuje wszelkie przejawy dyskryminacji ze względu na narodowość w odniesieniu do zatrudnienia, płac, innych warunków pracy i uznawania dyplomów. Swobody te uzupełniają np. prawo osiedlania się w związku z podjęciem zatrudnienia, dostęp do mieszkań i możliwość nabywania ich na własność. Ze stosowania zasady wynika koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego opartego na zasadzie równego traktowania obywateli i pracowników migrujących oraz zachowania praw nabytych i innych świadczeń wynikających z uprawnień związanych z wiekiem oraz zagwarantowanie opieki medycznej. Wszystkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pobytu pracownika w dowolnym państwie członkowskim zaliczane są do jego emerytury. Oprócz obywateli UE prawo do swobodnego poruszania się w obrębie UE mają obywatele Islandii, Norwegii i Liechtensteinu (czyli państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego).

Jak wspomniano, swobodny przepływ osób wymaga również koordynacji systemów świadczeń socjalnych. W UE obowiązuje koordynacja krajowych systemów ubezpieczenia społecznego, tj. respektowanie przez państwa członkowskie następujących zasad:
  • traktowania cudzoziemców na równi z obywatelami danego państwa UE,
  • respektowania systemu ubezpieczeniowego obowiązującego w miejscu wykonywania zawodu,
  • sumowania okresów, od upływu których zależy nabycie lub zwiększenie świadczenia ubezpieczeniowego,
  • zachowania prawa do świadczeń nabytych.
System uznawania dyplomów i kwalifikacji zawodowych to kolejny czynnik umożliwiający pełne korzystanie z zasady swobodnego przepływu osób (też pracowników).

Za jednolite stosowanie reguł uznawania kwalifikacji zawodowych odpowiedzialne są właściwe władze krajowe - ministerstwa edukacji (w Polsce podległe MENiS - Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, Warszawa, ul. Smolna 13, Tel. 022 826 74 34, e- mail: biuro@buwiwm.edu.pl lub BWM@menis.gov.pl).
 
Prawo wniesienia skargi do europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich
 
Art. 21 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w związku z art. 195) gwarantuje każdemu obywatelowi UE, iż może się on zwracać do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (Ombudsmana). Interwencja u Ombudsmana, który jest wybierany przez Parlament Europejski, może dotyczyć np. niewłaściwego funkcjonowania instytucji wspólnotowych, o ile w tej sprawie nie toczy się postępowanie sądowe. Ombudsman, jeśli uzna że skarga jest uzasadniona, informuje o tym odpowiednią instytucję i przedkłada jej zalecenia, na które powinna ona udzielić odpowiedzi w ciągu trzech miesięcy.
 
Ochrona dyplomatyczna i konsularna
 
Obywatele Unii Europejskiej mają specjalne uprawnienia dotyczące opieki dyplomatycznej i konsularnej. Art. 20 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską daje prawo każdemu obywatelowi UE przebywającemu na obszarze kraju trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, do ochrony przez władze dyplomatyczne lub konsularne każdego innego państwa członkowskiego na takich samych zasadach jak obywatele tych państw.
 
 
 

Struktura Instytucjonalna
Obywatelstwo europejskie
Etapy i najważaniejsze daty
Procedury budżetowe
Dokumenty Unii Europejskiej
Centra Informacji Europejskiej
Zasoby biblioteczne

Konta osobiste
Lokaty
Konta firmowe
Karty kredytowe
Pożyczki hipoteczne
Kredyty samochodowe
Kredyty dla firm
Fundusze inwestycyjne
Windykacja

 
  TITLE
Wszelkie prawa zastrzeżone ICECH.pl 2019 r.
Cech Oborniki Cech Koło Cech Śrem Cech Rogoźno Cech Chodzież Cech Turek Cech Rawicz Cech Rawicz Cech Leszno Cech Środa Wielkopolska
Projekt i wykonanie Logi.pl


Program CechMistrz jest dedykowany wyłącznie dla instytucji rzemieślniczych. Cech Mistrz powstał i jest rozwijany on od 2006 roku w oparciu o doświadczenie i ścisłą współpracę z Wielkopolską Izbą Rzemieślniczą w Poznaniu.
Strona korzysta z plików cookie zgodnie z Polityką Cookies. Dowiedz się więcej na temat cookies w Twojej przeglądarce.